Kıyaslama sistemi

İngilizce dilindeki comparative ve superlative’yi bilirsiniz. Nomuli dilinde de buna benzer bir sistem var fakat detay olarak daha fazla muhteviyatı var. Mesela bizde bu arttırıcı-azaltıcı-kıyaslayıcı ekler niteliği olduğu gibi niceliği de değiştirebiliyor. Eklerimizi tanıtalım:

Derece ek özelliği
+++ -est / u Niteliği-niceliği zirveye çıkartır
++ -eg / i- Nitelik-nicelik arttırır
Derece yok Ek yok Normal durum
-en / ani- Nitelik-nicelik düşürücü
-enest / anu- Nitelik-nicelik dibe indirici

Örneklerimize geçelim şimdi de. Bu nicelik yükseltici:

Ek Örnek Anlam
-est Kravdeste / ukravde Çok fazla kalabalık
-eg Kravdege / ikravde Çok kalabalık
NORMAL Kravde Kalabalık
-en Kravdene / anikravde Daha az / biraz kalabalık
-enest Kravdeneste / anukravde Çok az kalabalık

Şimdi kravde(kalabalık) deyince insanın aklı takılır hiç kalabalık değil demekle çok az kalabalık demek aynı mı? Diye. Aslında değil aralarında fark var tabiki de. O da mekana bakanın anladığı kadardır. Kalabalık değil demek kalabalığın zıttıdır yani hiç kalabalık yoktur. Hiç kalabalık değil demek için:

Akravde:hiç kalabalık değil

Şimdi de nitelik yükselticimize geçelim:

Ek Örnek Anlam
-est Pulkesta / upulka En güzel
-eg Pulkege / ipulka Daha güzel / çok güzel
NORMAL Pulka Güzel
-en Pulkena / anipulka Az güzel
-enest Pulkenesta / anupulka Çok az güzel

Tabi “çok az güzel” demekle “çirkin” demek arasında fark vardır. Çirkin demek için:

“Ugla” ya da “apulka” kelimeleri kullanılır.

Bu karşılaştırma ekleri fiillerde de çok kullanışlıdır. Nomuli’nin bu konuda bir sınırı yoktur. Malumunuz üzere nomuli dilinde “-i” son eki önündeki her şeyi fiil yapmadan duramaz. Şimdi bununla ilgili örneklere de geçelim:

  Örnek fiil Anlamı
-est Amesti / uami Kara sevdalı olmak
-eg Amegi / iami Aşık olmak / çok sevmek
NORMAL Ami Sevmek
-en Ameni / aniami Beğenmek / hoşuna gitmek
-enest Amenesti / anuami Az beğenmek

Tabi söylediğimiz gibi “az beğenmek” ile “hiç beğenmemek” bir değildir

Kıyaslama eklerinin küçültme eki olarak kullanılması:

Türkçe dilinde mesela küçültme eki olarak kullanılan “cık, cik” ekleri var. Örnek verecek olursak: hasancık, kulakçık gibi. Ya dabir şeye aciziyet veren mesela “çocukcağız” gibi. Bunları nomuli dilinde “-en” son eki karşılar. Örneklere geçiyorum:

Örnek Anlam
Çocukcağız Jeldeno / anijeldo
Audileno Kulakçık / aniaudilo
Omaneno İnsancık / aniomano
Hasaneno Hasancık / anihasano

Not: küçültme eki yavru yapıcı ek değildir.

Kıyaslamada pekiştirme nedir?

Evet bizde kıyaslama sistemi aynı zamanda pekiştirme sistemi görevini de görür. Mesela türkçede ayrı-apayrı, yeşil-yemyeşil, geri geri, yavaş yavaş türünde durumlara pekiştirme diyoruz. Nasıl pekiştiriyoruz bir görelim nomuli dilinde örneklerle:

Örnek Anlam
Grünega / igrüna Yemyeşil / yeşil yeşil
Sekega / iska Apayrı / ayrı ayrı
Retrege / iretre Geri geri
İabege / iibe Yavaş yavaş
Bilüega / iblüe masmavi

Önemli kıyaslama ve miktar kelimeleri: 

Öne mektaro = bir miktar
Önase = biraz
Önvahe = birçok
Peske = birkaç
Vahe = daha, çok
Maie = en
Ase, afezle = az
Fezle, se = fazla

Reklamlar

Ülkemizde yapay dil hareketlerinin geleceği

Bilen bilir yıllardır yapay dil geliştiriyorum ve bu yolda neler gördüm neler, ne tepkiler aldım neler. Çoğunlukla facebook arkadaş sayımı
azaltan bir sanatsal faaliyet oldu belki ya da beni mutlu eden bir faaliyet oldu diyebilirim. ve bir yapay dil sebebiyle arkadaşlığı kesmekte
yanlıştır. Ama biz buna rağmen dik duruşumuzdan ve sağduyumuzdan taviz vermedik. Elbette nomuli’nin bir geçmişi var ve bu geçmiş 2002
yıllarına dayanıyor. Önceleri dilime isim vermemiştim “kaptano” demiştim bu yüzden fakat 2010 yılında “Qosel leysane” dedim. Qosel leysane
aşamasında dil çok gelişti fakat istediğim gibi değildi henüz ve nomuli aşamasıyla nihai aşamasını buldu. İnternette tanıtım yaparken bir çok
yapay dil yapımcısı türk gördüm ve göreceğim elbette. Mevcut dil yapımcıları varsa dillerini geliştirmeye devam etsinler derim çünkü benim
siteyi ve bir sürü sosyal ağı görenin motivasyonu artıyor yalan değil 🙂

Fakat herkes beni görebilecek diye bir şey yok yani bir kişi heves eder yapar vazgeçer durumu oluyor. Ya okuldan ya da mesleki yaşantıdan
dolayı çok iddialı başlayan projeler iz bırakmaksızın ortadan kaldırılıyor yapımcıları tarafından. Çoğu yapımcı 20’li yaşlarının altında ve gençlik
hevesiyle girişiyorlar ben şahsen büyük yaşlarda bu işlerle uğraşanı pek görmedim. Benim için bir hayat boyu sanat bu fakat herkes için öyle
olmuyor ya hoş bir anı olarak kalıyor ya da bir süre esperanto diliyle ilgilenip günlük yaşamın sıradanlığına entegre hale gelmekten bu
mevzuları unutabiliyorlar. Ülkemizde yapay dilciliği devam ettiren bir avuç kişiyiz halen ve mesela ben Türk kullanıcılara daha çok hizmet
etmek isterdim fakat memlekette uğraşan yok yapay dil yapımcılığı meselesinde doğru dürüst. Ama bu da değişiyor yavaş yavaş.

Yani bu sebepledir ki Nomuli hedeflerine çok yakın her şeye rağmen çünkü bir başka yapay lisan genelde bir kaç ay içinde yok oluyor ama
nomuli yok olmadı yıllardır İnşallah yok olmayacaktır ben hayatta oldukça ve benden sonra da. İnternette türkçe bir dil forumu bulmuştum
oradaki yıllar boyunca birilerinin tanıttığı şu diller mesela yaşayıp hemen yerle bir olmuş aralarında ortak türk dili denemesi yapıp bırakıp
gidenler de var. Bu diller şunlarmış: Scjena, Tourkisce, Türükça, Yeni oğuzca, Jalpi, Rothun, Dseipre bu başlayıp kısa sürede devamı
gelmemiş dillerdir örnek verecek olursak. Gönül isterdi ki bunlar da devam etseydi fakat ayakta daha fazla kalan nomuli oldu.

Hep ayaktayız Allah izin verdikçe. Yapay dil kavramına Türkiye’den katkımız devam ediyor ülkemizde yavaş yavaş gelişiyor bu bilinç ve
katkımız inkar edilemez buna. Çok kişi söyledi bu işte tek değilsin diye fakat uğraşan çok olabilir mesele devam ettirebilmektedir. Nomuli
altyapısı sağlam felsefesi ile dünyaya sözde değil özde farklı bakış açısıyla devam ediyor. Heves bir kerelik olur sevgi yıllarca sürer.