Kıyaslama sistemi

İngilizce dilindeki comparative ve superlative’yi bilirsiniz. Nomuli dilinde de buna benzer bir sistem var fakat detay olarak daha fazla muhteviyatı var. Mesela bizde bu arttırıcı-azaltıcı-kıyaslayıcı ekler niteliği olduğu gibi niceliği de değiştirebiliyor. Eklerimizi tanıtalım:

Derece ek özelliği
+++ -est / u Niteliği-niceliği zirveye çıkartır
++ -eg / i- Nitelik-nicelik arttırır
Derece yok Ek yok Normal durum
-en / ani- Nitelik-nicelik düşürücü
-enest / anu- Nitelik-nicelik dibe indirici

Örneklerimize geçelim şimdi de. Bu nicelik yükseltici:

Ek Örnek Anlam
-est Kravdeste / ukravde Çok fazla kalabalık
-eg Kravdege / ikravde Çok kalabalık
NORMAL Kravde Kalabalık
-en Kravdene / anikravde Daha az / biraz kalabalık
-enest Kravdeneste / anukravde Çok az kalabalık

Şimdi kravde(kalabalık) deyince insanın aklı takılır hiç kalabalık değil demekle çok az kalabalık demek aynı mı? Diye. Aslında değil aralarında fark var tabiki de. O da mekana bakanın anladığı kadardır. Kalabalık değil demek kalabalığın zıttıdır yani hiç kalabalık yoktur. Hiç kalabalık değil demek için:

Akravde:hiç kalabalık değil

Şimdi de nitelik yükselticimize geçelim:

Ek Örnek Anlam
-est Pulkesta / upulka En güzel
-eg Pulkege / ipulka Daha güzel / çok güzel
NORMAL Pulka Güzel
-en Pulkena / anipulka Az güzel
-enest Pulkenesta / anupulka Çok az güzel

Tabi “çok az güzel” demekle “çirkin” demek arasında fark vardır. Çirkin demek için:

“Ugla” ya da “apulka” kelimeleri kullanılır.

Bu karşılaştırma ekleri fiillerde de çok kullanışlıdır. Nomuli’nin bu konuda bir sınırı yoktur. Malumunuz üzere nomuli dilinde “-i” son eki önündeki her şeyi fiil yapmadan duramaz. Şimdi bununla ilgili örneklere de geçelim:

  Örnek fiil Anlamı
-est Amesti / uami Kara sevdalı olmak
-eg Amegi / iami Aşık olmak / çok sevmek
NORMAL Ami Sevmek
-en Ameni / aniami Beğenmek / hoşuna gitmek
-enest Amenesti / anuami Az beğenmek

Tabi söylediğimiz gibi “az beğenmek” ile “hiç beğenmemek” bir değildir

Kıyaslama eklerinin küçültme eki olarak kullanılması:

Türkçe dilinde mesela küçültme eki olarak kullanılan “cık, cik” ekleri var. Örnek verecek olursak: hasancık, kulakçık gibi. Ya dabir şeye aciziyet veren mesela “çocukcağız” gibi. Bunları nomuli dilinde “-en” son eki karşılar. Örneklere geçiyorum:

Örnek Anlam
Çocukcağız Jeldeno / anijeldo
Audileno Kulakçık / aniaudilo
Omaneno İnsancık / aniomano
Hasaneno Hasancık / anihasano

Not: küçültme eki yavru yapıcı ek değildir.

Kıyaslamada pekiştirme nedir?

Evet bizde kıyaslama sistemi aynı zamanda pekiştirme sistemi görevini de görür. Mesela türkçede ayrı-apayrı, yeşil-yemyeşil, geri geri, yavaş yavaş türünde durumlara pekiştirme diyoruz. Nasıl pekiştiriyoruz bir görelim nomuli dilinde örneklerle:

Örnek Anlam
Grünega / igrüna Yemyeşil / yeşil yeşil
Sekega / iska Apayrı / ayrı ayrı
Retrege / iretre Geri geri
İabege / iibe Yavaş yavaş
Bilüega / iblüe masmavi

Önemli kıyaslama ve miktar kelimeleri: 

Öne mektaro = bir miktar
Önase = biraz
Önvahe = birçok
Peske = birkaç
Vahe = daha, çok
Maie = en
Ase, afezle = az
Fezle, se = fazla

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s