Yabancı kökenli eklere nomuli karşılıklar

Neyin nasıl olacağını sayfalarca anlattık. Lakin Türkçede malum yabancı dillerden birçok ek mevcut. Burada birkaç Türkçe ekten olmak üzere çeşitli yabancı dillerden Türkçeye geçen bazı ekleri ve karşılıklarının nasıl olacağını ve bu sayede kelimelerin nasıl oluşturulacağını gösterdik. İyi okumalar.

…-zade …-suno bafrato:amca bafratsuno:amcazade
…-en …-e nedira=nadir nedire=nadiren
…leyin …e mateno=sabah matene=sabahleyin
…dık me… deni=tanımak medno=tanıdık
…ce …e pulka=güzel pulke=güzelce
…sız amu… domo=ev amudmo=evsiz
kayın… ve… bao=baba vebao=kayınpeder
…ken …e esti=olmak estiree=olurken
…fobi …meto araneo=örümcek aranemeto=araknofobi
…e girmek, e başlamak en… Legi=okumak enlegi=okumaya başlamak
…gil …aro kelbo=köpek kelbarro=köpekgiller
…dıkça ….teme ridi=gülmek ridteme=güldükçe
…dığı zaman …teme ridi=gülmek ridteme=güldüğü zaman
…maksızın a…e kefi=durmak akfe=durmaksızın
…cesine …enek sentumi=hissetmek sentumireenek=hissedercesine
…arşi …iraho öno=bir öniraho=monarşi
…drom …vio hörso=at hörsvio=hipodrom
…gami …morieso vahe=çok vahmorieso=poligami
…gon …gono tri=üç trigono=üçgen
…graf …ketulo, …ketado pabliko=halk pablikketulo:nüfus bilimci
…grafi …keto pabliko=halk pablikketo:demografi
…ik …ak pablikkraço=demokrasi pablikkraçaka=demokratik
…iyatr …enkuro sprito=ruh spritenkuro=psikiyatr
…iyatri …enkureso sprito=ruh spritenkureso=psikiyatri
…krasi …kraço pabliko=halk pablikkraço=demokrasi
…krat …kraçulo pabliko=halk pablikkraçulo=demokrat
…log …şeroro sasto=toplum sastaşeroro=sosyolog
…loji …şero sprito=ruh spritşero=psikoloji
…metre …ometo tusano=bin tusanometo=kilometre
…nomi …ordo stelo=yıldız stelordo=astronomi
…oid …oid stelo=yıldız steloido=asteroid
…sefal …teto midaho:orta midahteto:mezosefal
…skop …iserado fara:uzak fariserado:teleskop
…ürji …umo methalo:metal methalumo:metalürji
anti… kontra… sano:sağlık kontrasanaka:antihijyenik
…mış me… segi:seçmek mesgato:seçilmiş
antropo… oman… omano:insan omanşero:antropoloji
biyo… vit… viti:yaşamak vitşero:biyoloji
demo… pablik… pabliko=halk pablikkraço=demokrasi
egzo… dig… morieso:evlilik digmorieso:egzogami
endo… en… en:iç eniserado:endoskopi
etno… mulingu… mulinguo:millet mulinguaka:etnik
fono… son… sono:ses sonşero:fonoloji
geo… eh… eho:yer ehometaka:geometrik
hemo… sang… sango:kan sangakfireo:hemofili
hidro… su… meto:korku sumeto:hidrofobi
hiper… esva… sangatibo:tansiyon esvasangatibo:hipertansiyon
homo… hom… genso:cins homgensaka=eşcinsel
hem… hom… genso:cins homgenso:hemcins
jineko… femin… femino:kadın feminşero=jinekoloji
kromo… kolor… koloro:renk kolorsfero:kromosfer
krono… tem… temo:zaman temşero:kronoloji
lito… lit… Lito:taş Litsfero:Litosfer
makro… grand… domedro:ekonomi granddomedro:makroekonomi
mezo… midah… midaho:orta midahsfero:mezosfer
tera- sesnul- sesnulbaito=terabayt
giga- pentanul- pentanulbaito=gigabayt
mega- kuatranul- kuatranulbaito=megabayt
kilo- trinul- trinulometo=kilometre
hekto- denul- denulometo=hektometre
deka- önnul- önnulometo=dekametre
desi- exönnul- exönnulometo=desimetre
santi- exdenul- exdenulometo=santimetre
mili- extrinul- extrinulometo=milimetre
mikro- exakuatranul- exakuatranulometo=mikrometre
nano- expentanul- expentanulometo=nanometre
piko- exasesnul- exasesnulometo=pikometre
mono… ön… öno=bir önmorieso=monogami
morfo… form… formo:şekil formşero=morfoloji
nekro… mor… moro:ölü mormeto:nekrofobi
oligo… as… ase:az asiraho:oligarşi
orto… dos… dosa=düzenli dosdento=ortodonti
paleo… olten… oltena:eski oltenşero:paleoloji
pan… iep… türko:türk ieptürkismo:pantürkizm
pedo… jeld… jeldo:çocuk jeldenkureso:pediyatri
piro… frav… fravo:ateş fravasneso=piromani
poli… vah… vivo:karı vahviveso:polijini
proto… ön… öno:bir öntürko:proto türk
psiko… sprit… sprito:ruh spritşero=psikoloji
tele… far… vido:göz farvidilo:televizyon
teo… ilah… ilaho:tanrı ilahşero:teoloji
termo… es… çemio:kimya esçemio:termokimya
tomo… şak… şako:kesim şakketo:tomografi
zoo… aktagan… aktagano:hayvan aktaganşero:zooloji
elektro… ielu… şogo:şok ieluşogo:elektroşok
foto… lux… fino:bitiş luxafino:fotofiniş
multi… vah… miliaro=milyar vahmiliarhavo:multimilyarder
…at [harf tekrarlı çoğul] iro:gidiş irro:gidişat
…iye …io türko:türk türkio:türkiye
…iyet …eso sahro:kutsal sahreso:kutsaliyet
…tar …hav elneso:sancak elneshavo:sancaktar
…baz …umulo pobrato:küfür pobratumulo:küfürbaz
…güzar …şerulo Laboro:iş laborşerulo:işgüzar
…istan …eho roso:gül roseho:gülistan
…keş mu… hanko:çile muhanko:çilekeş
…paze …umado venteno:yel ventenumado:yelpaze
…zede …befulo asitano:kaza asitanbefulo:kazazede
…mani …asneso fravo:ateş fravasneso:piromani
Reklamlar

Gelecek ve geçecek zamanlar

gelecek zaman

Gelecek zamanın nomulide karşılığı “-ise” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi venise / veniso Geleceğim
Tu venise / venisa Geleceksin
He/zi/gex venise Gelecek
Nino venise / venisos Geleceğiz
Iu venise / venisas Geleceksiniz
Teho venise / venises gelecekler

geçecek zaman

Türkçede tabii ki de bu zaman geçecek zaman olarak adlandırılmıyor ama nomulide adlandırılıyor. Mesela yaptı olacak, yapmış olacak gibi şeylerdir nomulide geçecek zaman tipleri. Basit geçecek zamanı göreceğiz şimdi. Basit geçecek zaman “-dı olacak” şeklinde özetlenebilir ki türkçede hemen hemen kullanılmayan bir kalıptır hatta cümle bozukluğu bile sayılır ama nomulide sayılmaz. Bunun için nomuli muadil ekimiz “-itse” son ekidir.

Nomuli Türkçe
Mi vinitse / vinitso Kazandı olacağım
Tu vinitse / vinitsa Kazandı olacaksın
He/zi/gex vinitse Kazandı olacak
Nino vinitse / vinitsos Kazandı olacağız
Iu vinitse / vinitsas Kazandı olacaksınız
Teho vinitse / vinitses Kazandı olacaklar

rivayet geçecek zaman

Türkçedeki “-mış olacak” ekinin zamanıdır. Nomuli muadili “-imse” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi Lerenimse / Lerenimso Öğrenmiş olacağım
Tu Lerenimse / Lerenimsa Öğrenmiş olacaksın
He/zi/gex Lerenimse Öğrenmiş olacak
Nino Lerenimse / Lerenimsos Öğrenmiş olacağız
Iu Lerenimse / Lerenimsas Öğrenmiş olacaksınız
Teho Lerenimse / Lerenimses Öğrenmiş olacaklar

gelecekteki şimdiki zaman

Türkçedeki “-yor olacak” zamanı işte bu zamandır. Nomuli muadili “-orse” son ekidir.

Nomuli Türkçe
Mi Lavorse / Lavorso Yıkıyor olacağım
Tu Lavorse / Lavorsa Yıkıyor olacaksın
He/zi/gex Lavorse Yıkıyor olacak
Nino Lavorse / Lavorsos Yıkıyor olacağız
Iu Lavorse / Lavorsas Yıkıyor olacaksınız
Teho Lavorse / Lavorses Yıkıyor olacaklar

gelecekteki geniş zaman

Türkçedeki “-ar olacak” zamanı işte bu zamandır. Nomuli muadili “-irse” son ekidir.

Nomuli Türkçe
Mi Lavirse / Lavirso yıkar olacağım
Tu Lavirse / Lavirsa yıkar olacaksın
He/zi/gex Lavirse yıkar olacak
Nino Lavirse / Lavirsos yıkar olacağız
Iu Lavirse / Lavirsas yıkar olacaksınız
Teho Lavirse / Lavirses yıkar olacaklar

Geniş zaman tipleri

geniş zaman

Geniş zaman’ın nomulideki muadil son eki “-ire” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi sabire / sabiro Konuşurum
Tu sabire / sabira Konuşursun
He/zi/gex sabire konuşur
Nino sabire / sabiros Konuşuruz
Iu sabire / sabiras Konuşursunuz
Teho sabire / sabires konuşurlar

Rivayetli geniş zaman

Türkçede bu bir zaman olarak ele alınmaz ama nomulide bunu zaman olarak tasnif ettik. Muadili “-imre” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi raçimre / raçimro Ulaşmış olurum
Tu raçimre / raçimra Ulaşmış olursun
He/zi/gex raçimre Ulaşmış olur
Nino raçimre / raçimros Ulaşmış oluruz
Iu raçimre / raçimras Ulaşmış olursunuz
Teho raçimre / raçimres Ulaşmış olurlar

Şimdiki zamandaki geniş zaman

Türkçede bu bir zaman olarak ele alınmaz ama nomulide bunu zaman olarak tasnif ettik. Muadili “-orre” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi vinorre / vinorro Yeniyor olurum
Tu vinorre / vinorra Yeniyor olursun
He/zi/gex vinorre Yeniyor olur
Nino vinorre / vinorros Yeniyor oluruz
Iu vinorre / vinorras Yeniyor olursunuz
Teho vinorre / vinorres Yeniyor olurlar

Gelecek zamandaki geniş zaman 

Türkçede bu bir zaman olarak ele alınmaz ama nomulide bunu zaman olarak tasnif ettik. Muadili “-isre” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi kegisre / kegisro Kaçacak olurum
Tu kegisre / kegisra Kaçacak olursun
He/zi/gex kegisre Kaçacak olur
Nino kegisre / kegisros Kaçacak oluruz
Iu kegisre / kegisras Kaçacak olursunuz
Teho kegisre / kegisres Kaçacak olurlar

Şimdiki zaman tipleri

şimdiki zaman

Türkçedeki “-yor” son ekinin zamanı bu zamandır. Nomuli muadili “-ore” son ekidir.

Nomuli Türkçe
Mi trevore / trevoro Geziyorum
Tu trevore / trevora geziyorsun
He/zi/gex trevore geziyor
Nino trevore / trevoros geziyoruz
Iu trevore / trevoras geziyorsunuz
Teho trevore / trevores geziyorlar

Rivayetli şimdiki zaman

Türkçede bu bir zaman olarak ele alınmaz ama nomulide bunu zaman olarak tasnif ettik. Muadili “-imore” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi diçimore / diçimoro Demiş oluyorum
Tu diçimore / diçimora Demiş oluyorsun
He/zi/gex diçimore Demiş oluyor
Nino diçimore / diçimoros Demiş oluyoruz
Iu diçimore / diçimoras Demiş oluyorsunuz
Teho diçimore / diçimores Demiş oluyorlar

genişli şimdiki zaman

Türkçede bu bir zaman olarak ele alınmaz ama nomulide bunu zaman olarak tasnif ettik. Muadili “-irore” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi somnirore / somniroro Uyur oluyorum
Tu somnirore / somnirora Uyur oluyorsun
He/zi/gex somnirore Uyur oluyor
Nino somnirore / somniroros Uyur oluyoruz
Iu somnirore / somninoras Uyur oluyorsunuz
Teho somnirore / somninores Uyur oluyorlar

gelecekli şimdiki zaman

Türkçede bu bir zaman olarak ele alınmaz ama nomulide bunu zaman olarak tasnif ettik. Muadili “-isore” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi ridisore / ridisoro Gülecek oluyorum
Tu ridisore / ridisora Gülecek oluyorsun
He/zi/gex ridisore Gülecek oluyor
Nino ridisore / ridisoros Gülecek oluyoruz
Iu ridisore / ridisoras Gülecek oluyorsunuz
Teho ridisore / ridisores Gülecek oluyorlar

Geçmiş zaman tipleri

1-) basit görülen geçmiş zaman                

Bu zaman tipi için son ekimiz “–ite” son ekidir. Örneklerimize geçelim;

Nomuli Türkçe
Mi şerite / şerito Bildim
Tu şerite / şerita Bildin
He/zi/gex şerite Bildi
Nino şerite / şeritos Bildik
Iu şerite / şeritas Bildiniz
Teho şerite / şerites Bildiler

2-) görülen geçmiş zamandaki öğrenilen geçmiş zaman

Türkçedeki “-mişti” son ekiyle gösterdiğimiz zamandır. Nomuli muadili “-imte” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi audimte / audimto Duymuştum
Tu audimte / audimta duymuştun
He/zi/gex audimte Duymuştu
Nino audimte / audimtos Duymuştuk
Iu audimte / audimtas Duymuştunuz
Teho audimte / audimtes duymuşlardı

3-) görülen geçmiş zamandaki şimdiki zaman

 Türkçedeki “-yordu” eki mesela budur. Nomuli muadili “-orte” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi amorte / amorto seviyordum
Tu amorte / amorta Seviyordun
He/zi/gex amorte Seviyordu
Nino amorte / amortos Seviyorduk
Iu amorte / amortas Seviyordunuz
Teho amorte / amortes seviyorlardı

4-) görülen geçmiş zamandaki geniş zaman

Türkçedeki “–ardı” son ekinin olduğu zamandır. Nomuli muadili “-irte” son ekidir

Nomuli Türkçe
Mi amirte / amirto Severdim
Tu amirte / amirta Severdin
He/zi/gex amirte Severdi
Nino amirte / amirtos Severdik
Iu amirte / amirtas Severdiniz
Teho amirte / amirtes severlerdi

5-) görülen geçmiş zamandaki gelecek zaman

Türkçedeki “-acaktı” son ekinin zamanı bu zamandır. Nomuli muadili “-iste” son ekidir.

Nomuli Türkçe
Mi umiste / umisto Yapacaktım
Tu umiste / umista Yapacaktın
He/zi/gex umiste Yapacaktı
Nino umiste / umistos Yapacaktık
Iu umiste / umistas Yapacaktınız
Teho umiste / umistes yapacaklardı

6-) rivayet geçmiş zaman

Türkçedeki “-miş” son ekinin zamanı bu zamandır. Nomuli muadili “-ime” son ekidir.

Nomuli Türkçe
Mi Legime / Legimo Okumuşum
Tu Legime / Legima Okumuşsun
He/zi/gex Legime Okumuş
Nino Legime / Legimos Okumuşuz
Iu Legime / Legimas Okumuşsunuz
Teho Legime / Legimes okumuşlar

7-) rivayet şimdiki zaman

Türkçedeki “-yormuş” son ekinin zamanı bu zamandır. Nomuli muadili “-orme” son ekidir.

Nomuli Türkçe
Mi Legorme / Legormo Okuyormuşum
Tu Legorme / Legorma Okuyormuşsun
He/zi/gex Legorme Okuyormuş
Nino Legorme / Legormos Okuyormuşuz
Iu Legorme / Legormas Okuyormuşsunuz
Teho Legorme / Legormes okuyorlarmış

😎 rivayet geniş zaman

Türkçedeki “-armış” son ekinin zamanı bu zamandır. Nomuli muadili “-irme” son ekidir.

Nomuli Türkçe
Mi ketirme / Ketirmo Yazarmışım
Tu ketirme / ketirma yazarmışsın
He/zi/gex ketirme / ketirme yazarmış
Nino ketirme / ketirmos Yazarmışız
Iu ketirme / ketirmas yazarmışsınız
Teho ketirme / ketirmes yazarlarmış

9-) rivayet gelecek zaman

Türkçedeki “-acakmış” son ekinin zamanı bu zamandır. Nomuli muadili “-isme” son ekidir.

Nomuli Türkçe
Mi irisme / irismo gidecekmişim
Tu irisme / irisma gidecekmişsin
He/zi/gex irisme gidecekmiş
Nino irisme / irismos Gidecekmişiz
Iu irisme / irismas Gidecekmişsiniz
Teho irisme / irismes gideceklermiş

Edatlar

Edat Karşılığı
El

(ya da –k)

-e

-e doğru

Insted -in yerine
Kable -den önce
Akable -den beri
Laus -mi yoksa?, -mi acaba?
Für Aracılığıyla, dolayı
Enione -in yanında
Endeise -in çevresinde, -in etrafında
De (ya da -ç) -den
Di (ya da “-a”) -ın
Jorole Süresince, boyunca
Didige -in dışında, -in dışına
En

(ya da “-J”)

-de

-in içinde

Exine -e kadar, dek, değin, ötürü
Kontre -e karşı, karşın
Kereje Hariç
Ela İle, birlikte
Ekvide -e göre
Ekrakeme -e rağmen
Ektete Oran, başına
Por İçin
Poste Sonra, ardından, den sonra
Ante Önce, den önce
Helga İlgili
Sub Altı
Sur Üstü
Trans Ötesi, diğer tarafı
Deara Dair
Diçe Diye
Kosi Denli
Asge -tansa, bir şeyi seçmeyerek

Bağlaçlar

Nomuli Türkçesi Notlar
An Ve  
ese Ama, fakat  
Ela İle  
Si Eğer  
Ple Bile, da(ayrı yazılanı)  
Hom Hem “aynı” anlamını taşıyanlar için kullanılan bir ektir aynı zamanda “Hom-“ eki. Örneğin: “Homgenso = hemcins”

 

Tabi “-daş” eki için de kullanılır. Örneğin: homvio = yoldaş

imezo yani  
inoltre üstelik  
Axambole örneğin Direkt çeviri olarak “Axambole” sözcüğü “örnek olarak” demektir.
Alonge Kısaca, kısacası  
Reale Gerçekten Direkt çeviri olarak “gerçek olarak” anlamına gelir fakat “gerçekten” sözünü de karşılayabilir
Aut Ya da, veya, ya, ne de  
Vanire ister Mesela: vanis venu aut avenu=ister gel ister gelmez
Lipazi gerek “Lipazigi” fiili “gerekmek” anlamına gelmektedir.
Kej hiç  
Siestus olsa  
Elune Ancak  
Ruze nitekim  
Min Ki Örneğin: hole min = öyle ki.
Holus Öyleyse  
Okus, Laus Yoksa  
Kaş sanki  
Gexus Oysa  
Hu şerire Kim bilir